Vinç periyodik kontrolü: ne zaman, kim yapar, nelere bakılır

Bir vinç her gün sorunsuz çalışıyor olabilir; bu, güvenli olduğu anlamına gelmez. Halat yorulması, fren balatası aşınması ya da tekerlek flanşındaki çatlak dışarıdan fark edilmeden ilerler. Periyodik kontrol, bu tür sorunları arıza ya da kazaya dönüşmeden yakalamak için yapılır ve işverenin yasal yükümlülüğüdür.

Ne sıklıkla yapılır?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği'ne göre kaldırma ve iletme ekipmanları, ilgili standartta başka bir süre belirtilmemişse yılda en az bir kez periyodik kontrolden geçirilir.

Bu süre alt sınırdır. Şu durumlarda kontrol öne alınmalıdır:

• Vinç kaza, çarpma ya da aşırı yüklenme yaşadıysa
• Vinç sökülüp başka bir yere kurulduysa
• Taşıyıcı parçalarda (halat, kanca, fren, tekerlek) değişiklik ya da onarım yapıldıysa
• Vinç uzun süre kullanılmadan beklediyse

Yoğun çalışan ya da zorlu ortamda bulunan vinçlerde işletmenin kendi kararıyla daha sık kontrol yaptırması yaygın ve doğru bir uygulamadır.

Kim yapar?

Periyodik kontrolü, yönetmelikte tanımlanan yetkili kişiler yapar: kaldırma ekipmanları için makine mühendisleri ile makine ya da metal eğitimi bölümlerinden mezun teknik öğretmenler, makine tekniker ve yüksek teknikerleri. Kontrolü yapan kişinin bu yetkiye sahip olduğunu ve raporu kendi imzasıyla düzenlediğini kontrol edin.

Nelere bakılır?

Kontrol üç başlıkta ilerler.

Mekanik kontroller

• Halat ya da zincir: tel kırıkları, çap azalması, ezilme, korozyon
• Kanca: ağız açıklığı, emniyet mandalı, dönme yatağı
• Frenler: balata kalınlığı, tutma kuvveti
• Tekerlekler ve raylar: flanş aşınması, ray paralelliği
• Köprü ve vinç yolu: kaynak dikişleri, cıvata bağlantıları, sehim

Elektrik ve kumanda kontrolleri

• Alt ve üst limit switch'ler, yürüyüş sınırlayıcıları
• Acil stop ve kumanda butonları
• Pano, kablo ve bara ya da kablo taşıma sistemi
• Topraklama sürekliliği

Yük deneyi

Vinç, beyan edilen kapasitesinin belirli bir oranında fazlasıyla yüklenerek denenir; fren ve aşırı yük emniyetinin çalıştığı bu sırada görülür.

Rapor ve sonrası

Kontrol sonunda vincin kullanılıp kullanılamayacağını açıkça belirten bir rapor düzenlenir. Raporda uygunsuzluk yazıyorsa, giderilene ve yeniden kontrol edilene kadar o ekipman kullanılmamalıdır. Raporlar iş yerinde saklanır ve denetimde istenir.

Periyodik kontrol bakım değildir

Sık karıştırılan iki kavram:

• Periyodik kontrol bir muayenedir: vincin durumunu tespit eder ve belgelendirir.
• Periyodik bakım bir müdahaledir: yağlama, ayar, aşınan parçanın değişimi.

Bakımı düzenli yapılan vinç kontrolden sorunsuz geçer. Bakımı yapılmayan vinçte kontrol yalnızca kötü haberi resmileştirir.

Vinçlerinizin bakımı ve kontrole hazırlığı için vinç bakımı ve periyodik kontrol hizmetimize göz atabilir, arıza durumunda servis hattımızı arayabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Yükümlülükleriniz için yürürlükteki mevzuat metnini ve iş güvenliği uzmanınızın görüşünü esas alın.